პოლიტიკა

შეშფოთებით ვადევნებ თვალს საქართველოში ბოლო დროინდელ მოვლენებს —ევროპის საბჭოს ადამიანის უფლებათა კომისარი

„შეშფოთებით ვადევნებ თვალს საქართველოში ბოლო დროინდელ მოვლენებს, რომლებიც სამოქალაქო საზოგადოების წინააღმდეგ ზეწოლის საგრძნობლად გამწვავებას წარმოადგენს,“ — განაცხადა ევროპის საბჭოს ადამიანის უფლებათა კომისარმა, მაიკლ ო’ფლაჰერტიმ.

ორი კვირის წინ, თბილისში მდებარე საქალაქო სასამართლომ საქართველოში მოქმედი სულ მცირე რვა არასამთავრობო ორგანიზაციას (რომლებიც ადამიანის უფლებებისა და დემოკრატიის სფეროში საქმიანობენ და მრავალი წლის პარტნიორები არიან როგორც ევროპის საბჭოს, ისე კომისრის), გამოსცა განკარგულებები. ეს ორგანიზაციები სასამართლოს გადაწყვეტილებით ვალდებულნი არიან ანტიკორუფციული ბიუროსთვის (ACB) გადასცენ ფართო სპექტრის ინფორმაცია, მათ შორის პირადი ხასიათის მონაცემები — როგორც გამოძიების ფარგლებში, რომელიც „უცხოელი აგენტების რეგისტრაციის შესახებ კანონის“ (GEOFARA), გრანტების შესახებ კანონისა და სხვა კანონმდებლობის სავარაუდო დარღვევებს უკავშირდება. სასამართლოს განკარგულებებით ორგანიზაციებს დაეკისრათ გრანტების ხელშეკრულებების, ფინანსური და საქმიანობის ანგარიშებისა და ბენეფიციარების პირადი მონაცემების (მათ შორის სახელები, მისამართები, პირადობის ნომრები) გადაცემა, 2024 წლის 1 იანვრიდან 2025 წლის 10 ივნისის ჩათვლით პერიოდზე. გავრცელებული ინფორმაციით, მოთხოვნილი დოკუმენტები უნდა გადაეცეს სამ სამუშაო დღეში, სისხლისსამართლებრივი პასუხისმგებლობის მუქარის ფონზე. მიუხედავად ორგანიზაციების აპელაციისა, თბილისის სააპელაციო სასამართლომ განკარგულებები უჩუმრად, მოსმენის გარეშე დატოვა ძალაში.

„საქართველოს ხელისუფლების ქმედებები აღძრავს სერიოზულ შეშფოთებას ადამიანის უფლებების კუთხით,“ — აღნიშნა ო’ფლაჰერტიმ. - მოთხოვნების მასშტაბი და სისწრაფე შემაშფოთებელია. ორგანიზაციებისგან დიდი მოცულობის შიდა დოკუმენტაციის, მათ შორის პერსონალური მონაცემების გადაცემა ზეწოლას ახდენს არა მხოლოდ მათზე, არამედ მათ ბენეფიციარებსა და პარტნიორებზე. ეს ეჭვქვეშ აყენებს შესაბამისობას ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციის (ECHR) მე-8 მუხლთან, რომელიც იცავს პირადი ცხოვრების უფლებას, მათ შორის მონაცემთა დაცვის უფლებას. ამ უფლებაში ჩარევა უნდა იყოს მკაფიოდ დასაბუთებული, აუცილებელი, პროპორციული და არადისკრიმინაციული.“

სასამართლოს ეს განკარგულებები და ACB-ის მოთხოვნები ეფუძნება ახლად ამოქმედებულ GEOFARA-სა და გრანტების შესახებ კანონში შეტანილ ცვლილებებს. აღნიშნული კანონები ავალდებულებს ორგანიზაციებს, რომლებიც მოქმედებენ უცხოური დამფინანსებლის სახელით, დარეგისტრირდნენ როგორც „უცხოური დამფინანსებლის აგენტები“, კრძალავს მათთვის უცხოური გრანტების მიღებას ოფიციალური თანხმობის გარეშე და ანიჭებს ანტიკორუფციულ ბიუროს ფართო შემოწმების უფლებამოსილებებს. „როდესაც ამას განვიხილავთ იმ კონტექსტში, რაც საქართველოში ჩემს ვიზიტს მოჰყვა და სადაც აღვნიშნე არასამთავრობო ორგანიზაციებზე და ადამიანის უფლებათა დამცველებზე თავდასხმებისა და დისკრედიტაციის კამპანიები, ცხადი ხდება, რომ აღნიშნული კანონების გამოყენება კიდევ უფრო მეტად სტიგმატიზებას და ჩახშობას იწვევს,“ — განაცხადა კომისარმა.

„ECHR-ის მე-11 მუხლის თანახმად, ასოციაციის თავისუფლების შეზღუდვები მხოლოდ მაშინ არის დასაშვები, თუ ისინი აუცილებელია დემოკრატიულ საზოგადოებაში და მიგნებულია ლეგიტიმური მიზნის მისაღწევად. ის ფაქტი, რომ არასამთავრობო ორგანიზაციებს არ შეეძლოთ ACB-ის ქმედებების წინააღმდეგ სასამართლოში ეფექტური დაცვის მოპოვება, აჩენს შეშფოთებას ECHR-ის მე-13 მუხლის კუთხითაც,“ — დასძინა მან.

„სამოქალაქო საზოგადოება დემოკრატიული წყობილების ქვაკუთხედია,“ — აღნიშნა ო’ფლაჰერტიმ. - მოვუწოდებ საქართველოს ხელისუფლებას, დაიცვან თავიანთი ვალდებულებები ECHR-ისა და სხვა ადამიანის უფლებათა დაცვის საერთაშორისო მექანიზმების მიხედვით, უზრუნველყონ გამოხატვისა და ასოციაციის თავისუფლება და შეაჩერონ ყველა ფორმის შევიწროება და ზეწოლა ადამიანის უფლებათა დამცველებისა და სამოქალაქო საზოგადოების წარმომადგენლების მიმართ.“

წყარო